Shqiperia eshte nje nga te paktat vende ne bote ku prezenca e koronavirusit nuk eshte e pranishme . ky artikull i vjen ne ndihme te gjithe qytetareve shqiptare per te njohur dhe kuptuar rendesine e mos infektimit.
E pergjitheshme

 Koronaviruset janë viruse ARN të cilat, tek njerëzit shkaktojnë infeksione respiratore te lehta , kjo gje  ne pergjithesi ndodh në shumicën e rasteve,  dhe me rradhe shkakton infeksione të rënda të frymëmarrjes .

 Koronavirus

 Të perbere ne kapsula  me madhësi midis 80 dhe 160 nm, koronaviruset janë ndër shkaqet kryesore të ftohjes, së bashku me rinoviruset, viruset e gripit dhe viruset parainfluenzale.

 Kur infektojnë njerëzit, koronaviruset zakonisht shkaktojnë simptoma të tilla si rrjedhje sekrecionesh nga hundet, dhimbje të fytit, kollë, dhimbje koke dhe ethe.

 Nuk ka terapi specifike kundër koronaviruseve, por vetëm kura simptomatike; dhe mbi te gjitha aktualisht, nuk ka as një vaksinë.

 Në dy dekadat e kaluara, koronaviruset kanë tërhequr vëmendjen në mbarë botën për tre arsye: Epidemia SARS, midis 2002 dhe 2003, Epidemia MERS, midis 2012 dhe 2013, dhe epideminë e fundit SARS- CoV-2, e cila filloi në fund të dhjetorit 2019.

 Simptomat dhe komplikimet

 Si manifestohen koronaviruset?

 Infeksionet koronavirus shkaktojnë simptoma  të zakonshme qe përfshijnë ethe, kollë, vështirësi në frymëmarrje. 
Në raste të rënda, infeksioni mund të shkaktojë pneumoni, sindromë akute të frymëmarrjes se rëndë, demtim te veshkave dhe madje edhe vdekje. "

Ju ftojmë të lexoni detajet për simptomat qe në shumicën e rasteve, infeksionet koronavirus paraqesin simptoma klasike të vërejtura në infeksionet më të zakonshme të traktit respirator, përkatësisht:

 Hundë te bllokuara dhe rrjedhje sekrecionesh ;
kollë;
Dhimbje në fyt
Ethe midis 38 ° C dhe 39 ° C;
Inflamacion i mukozës së hundës, fytit dhe bronkeve;
Dhimbje koke;
Humbje e oreksit
sens i te ndjerit keq.

 komplikimet

 Në përgjithësi, infeksionet koronavirus kanë të bëjnë me traktin e sipërm respirator (nga goja dhe hunda deri te trakeja e përjashtuar); sidoqoftë, nuk përjashtohet mundësia që agjenti infektues viral të mund të arrijë në traktin e poshtëm të frymëmarrjes (nga trakeja deri në mushkëri) dhe të shkaktojë bronkit ose, më keq, pneumoni virale.

 Rreziku i pneumonisë koronavirus është më i lartë tek njerëzit e moshuar, tek njerëzit me sëmundje të zemrës dhe te njerëzit me sistem imunitar të dobët; ky rrezik gjithashtu varet nga agresiviteti i koronavirusit infektues: për shembull, koronaviruset e MERS, SARS dhe COVID-19 janë vërtetuar se janë të afta të shkaktojnë pneumoni edhe në njerëzit me shëndet të mirë (dhe kjo është arsyeja pse njerzit kanë frikë).


Transmetimi

 Si transmetohen koronaviruset?

 Transmetimi i koronavirusëve në popullatën njerëzore (d.m.th midis personit dhe personit) ndodh kryesisht në dy mënyra:

 Përmes thithjes së pikave  të emetuara nga individë të infektuar me virus, kur flasin, teshtijnë, kolliten ose marrin frymë.
Kjo mënyrë e transmetimit është më e zakonshme dhe eshte po ajo që shkakton numrin më të madh të infeksioneve.
Përmes kontaktit fizik me duar, sipërfaqe, ushqime ose objekte të kontaminuara.

 Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të njihni rregullat për parandalimin e infeksionit koronavirus.

Mënyra e transmetimit të koronavirusëve:

 E drejtpërdrejtë:

 Pika të peshtymes qe vijne nga teshtima, kollitja, frymëmarrja etj.

 Kontakti me objektet e kontaminuara (telefona, tastierë kompjuteri etj.).
Kontakti i drejte per drejte me lëngjet organike të një pacienti (fecet).

 Periudha e inkubacionit të koronavirusit

 Për koronaviruset, periudha e inkubacionit - d.m.th. gjatësia e kohës midis ekspozimit ndaj një agjenti infektues dhe shfaqjes së simptomave të para - mund të ndryshojë nga 1 në 14 ditë; mesatarisht, megjithatë, qëndron në 5-7 ditë.

 Gjatë periudhës së inkubacionit, disa koronaviruse, duke përfshirë koronavirusin SARS dhe SARS-CoV-2 janë ngjitës; në terma praktikë, kjo do të thotë që një person i infektuar mund të transmetojë infeksionin te të tjerët, kur simptomat e tij nuk janë shfaqur akoma (dhe individi që e bën atë duke e përfshirë është dukshëm i shëndetshëm).

 Faktorët e rrezikut

 Në përgjithësi, infeksionet koronavirus kanë më shumë gjasa te paraqiten gjatë sezonit të vjeshtës ose dimrit; megjithatë, është mirë të mbani mend se koronaviruset mund të infektojnë njerëzit gjatë gjithë vitit.

 Një faktor tjetër rreziku që ndikon fuqimisht mundësinë e zhvillimit të një infeksioni koronavirus është afërsia qe kemi me një individ të kontaminuar.

 Diagnoza

Për të njohur llojin e saktë të koronavirusit që ka infektuar një individ, jane te nevojeshme disa teste laboratorike te gjakut gjithashtu eshte e nevojshme  marrja e tamponit  ne hunde dhe faringjit .
Sidoqoftë, duhet të theksohet se këto testime kryhen vetëm nëse ekzistojnë arsye të veçanta; normalisht, në fakt, mjekët mbështeten vetëm në ekzaminimin fizik, të ndjekur nga anamneza (ose historia klinike).

 Terapia

 Si trajtohen koronaviruset?
Nuk ka trajtim specifik kundër koronaviruseve dhe infeksioneve që ato shkaktojnë.

 Në mënyrë tipike, te një pacient i shëndetshëm me një infeksion të zakonshëm koronavirus, mjekët rekomandojnë:

 Qëndroni në pushim të plotë derisa simptomat të zhduken.
Pini shumë lëngje , për të shmangur dehidratimin.
Merrni ilaçe anti-inflamatore dhe analgjezike, kundër dhimbjes së fytit dhe etheve.

  Ndër ilaçet më të përdorura, përfshihen ibuprofeni, paracetamoli dhe aspirina (N.B: mbani mend se aspirina është absolutisht kundërindikuar për subjektet nën moshën 16 vjeç, për shkak të rrezikut të sindromës së Reye).
Rehidratimi: nga çfarë konsiston?

 Zakonisht, rihidratimi i një personi me një infeksion koronavirus konsiston në marrjen e lëngjeve me bazë uji, kripëra minerale dhe sheqerna.

 Parandalimi

 A ka një vaksinë kundër Koronaviruseve?

 Nuk ka asnjë vaksinë kundër koronaviruseve.
Sidoqoftë, ka sjellje - të rekomanduara gjithashtu nga OBSH dhe ISS - të cilat në mënyrë efektive zvogëlojnë rrezikun e infeksionit.

Këto sjellje përfshijnë:

 Larje te kujdeseshme dhe te shpeshte  per rreth (40-60 sekonda)  te duarve me sapun dhe ujë të nxehtë ose me produkte dizinfektuese  me baze alkolin, të krijuara posaçërisht për të mos irrituar lëkurën. Larja e duarve, në fakt, eliminon virusin;

 Nëse nuk jeni në gjendje të lani duart, mos prekni sytë, hundën dhe gojën;
Shmangni kontaktin me njerëzit me një infeksion koronavirus ose me simptoma të dyshimta sa më shumë që të jetë e mundur;

 Në rast të teshtitjes ose kollitjes, mbulojeni me pjesen e brendeshme të  para krahut ose me një shami letre, gojën  dhe hundën;

 Pastroni sipërfaqet më në kontakt me duar me një frekuencë të caktuar duke përdorur produkte të bazuara në klor ose alkool (ka dezinfektues të veçantë).

 Si të shmangni infektimin e njerëzve të tjerë?

 Qëndroni në shtëpi deri në fund të infeksionit, shmangni kontaktin me njerëzit e tjerë, mbuloni gojën dhe hundën me një shami letre në secilën teshtitje ose kollitje (dhe natyrisht hidhni letren menjëherë me pas), kujdesuni që të dezinfektoni objektet dhe sipërfaqet më të prekura dhe të arritshme

 Keto pra janë masat paraprake kryesore që duhet të ndjekë një person me një infeksion koronavirus, për të mos kontaminuar dikë tjetër.